پلوتارخ ( مترجم : كسروى )

455

ايرانيان و يونانيان به روايت پلوتارخ ( فارسي )

مونايسيس « 1 » بود . اين مرد يكى از بزرگان به شمار مىرفت و توانايى بسيار داشت چون از ايران بگريخت نزد انتونيوس پناهنده گرديد . انتونيوس او را همپايه ثميستوكليس « 2 » گرفته و از اينجا خود را در شكوه و بزرگى مانندهء پادشاهان پيشين ايران شمرد و سه شهر را به ارمغان به او واگذاشت . لاريسا « 3 » و آريثوسا « 4 » و هيراپوليس « 5 » كه در ديرين زمان بامبوكى « 6 » ناميده مىشد . ولى چون پس از ديرى فراهات به او زينهار داده و به ايران باز خواندش . انتونيوس به خرسندى به او اجازه بازگشت داد و مقصود او از اين كار آن بود كه فراهات فريب خورده چنان بيانگارد كه آرامش و آشتى در ميانه دو دولت هم‌چنان پايدار خواهد ماند . تنها خواهشى كه از او كرد اين بود كه درفشهاى رومى را كه در شكست كراسوس از روميان گرفته شده باز پس فرستاده هم كسانى را كه دستگير شده و هنوز زنده هستند اجازه بازگشت دهد . و چون اين كارها را كرد كلئوپترا را به مصر فرستاده خويشتن با سپاه آهنگ عربستان و ارمنستان نمود و چون سپاهيان همه به هم پيوستند و نيز پادشاهان زيردست كه خود دسته‌اى بودند و بزرگ‌ترين ايشان آرتاوازد « 7 » پادشاه ارمنستان شش هزار سوار و هفت هزار پياده همراه آورده بود همگى به آنجا رسيدند انتونيوس شمارش و آزمايشى از همه سپاهيان خود كرد كه شصت هزار پياده و ده هزار سواره روميان بودند ( سپاهيان اسپانيا و گول « 8 » نيز رومى شمرده شدند ) و سى هزار پياده و سواره از ديگران به شمار آمد . ولى چنين ساز و برگ بىاندازه و سپاه انبوه كه هندويان را در آنسوى باختريا « 9 » نيز به ترس و لرز انداخته بود همگى در راه عشق كلئوپاترا بيهوده و هدر گرديد .

--> ( 1 ) . Monaeses ( 2 ) . Themistocles سرگذشت او در بخش يكم ياد گرديد . ( 3 ) . Larissa چنان‌كه استرابون نوشته شهر با اين نام بيش از ده جا بوده است ولى پيداست كه در اينجا لاريساى سوريا مقصود بوده است . ( 4 ) . Arechosa ( 5 ) . Hierapolis ( 6 ) . Bambyce ( 7 ) . Artavasdes همان نام است كه در سرگذشت كراسوس Artabazes نوشته و ما گفتيم درست نيست . ( 8 ) . Goule نام قديمى سرزمين فرانسه ، بلژيك و سوئيس و بخشى از آلمان ( 9 ) . Bactria مقصود از باختر در اين نگارشهاى يونانيان و روميان بلخ و آن سامانهاست كه چون نزديك زمان اشكانيان پادشاهى جداگانه در آنجا برپا شده از اين جهت شهرت بسيار يافته است و خود كلمه « باختر » يا « باخثر » همان است كه اكنون « بلخ » گرديده .